De grote filosofen Nietzsche en Kant waren beide fervent lopers. Niet omdat ze een goede fysieke conditie boven alles stelden—maar omdat lopen hun creatieve denkproces in een stroomversnelling bracht. Ook Steve Jobs beaamde deze bevinding, hij hield zijn vergaderingen dikwijls te voet. Uit een recent onderzoek van het prestigieuze Stanford blijkt dat deze anekdotes niet zomaar uit de lucht komen vallen. De onderzoekers toonden aan dat wanneer mensen liepen in plaats van zaten 60% meer creatieve ideeën hadden.

Het is alom bekend dat bewegen goed is voor het lichaam en brein. Bewegen beschermt ons tegen cognitieve achteruitgang en kan nare ziektes zoals Alzheimer voorkomen. Naast het beschermen tegen toekomstige kwalen heeft bewegen ook directe positieve effecten op onze mentale gezondheid. Bewegen verbetert het geheugen, de concentratie en de stemming. Maar deze effecten treden op ná de fysieke inspanning—niet tijdens. Van lopen worden we echter tijdens de wandeling creatiever.

Wat is creativiteit eigenlijk? Ongetwijfeld kun je boeken vullen met deze vraag. Voor een goed onderzoek moet er een praktische, meetbare, definitie worden gehanteerd. De onderzoekers kwamen op het volgende uit: creativiteit is het genereren van geschikte nieuwe ideeën. Dit werd getest door de Guilford’s alternate uses test waarbij werd gevraagd wat voor toepassingen een voorwerp zou kunnen hebben naast de gebruikelijke. Creativiteit werd vergeleken met normaal redeneren, om te kijken of de algemene cognitie de stijging in de creativiteit kan verklaren. Dit werd gemeten door de compound remote-association test, waarbij een passend woord werd gezocht die een combinatie kan vormen met drie andere woorden, bijvoorbeeld welk woord hoort bij plank, stengel en fondue (het antwoord is kaas).

De onderzoekers voerden verschillende experimenten uit. In het eerste experiment voerden de deelnemers de bovenstaande testen eerst zittend uit en vervolgen lopend. De creatieve output werd dramatisch groter wanneer de deelnemers liepen—maar de test waarbij ze normaal moesten redeneren werd niet beter gedaan. Lopen blijkt dus de creativiteit te stimuleren, maar niet perse cognitie. Om zeker te zijn dat er geen leereffect optrad—de deelnemers zaten immers eerst en gingen vervolgens lopen—draaiden de onderzoekers de volgorde om. Opnieuw waren de deelnemers creatiever wanneer ze liepen.

Nietzsche genoot tijdens zijn wandelingen van een oogverblindend schoon landschap, hoe hoger hij klom hoe stoutmoediger zijn ideeën werden. Ongetwijfeld moet de schoonheid van het landschap een rol hebben gespeeld bij zijn geniale ingevingen. Gek genoeg konden de onderzoekers dit effect niet repliceren. In het laatste experiment werd lopen op een loopband vergeleken met lopen in de buitenlucht. Er bleek geen verschil te zijn tussen de twee. Zelfs wanneer deelnemers al zittend een tochtje maakte terwijl ze in een rolstoel vooruit werden geduwd was hun creativiteit niet groter dan wanneer ze binnenzaten. De omgeving waarin wordt gewandeld blijkt verassend genoeg niet veel uit te maken voor creativiteit.

Waarom worden we eigenlijk creatiever van lopen, wat zijn de onderliggende processen? Beweging zorgt ervoor dat het hart sneller gaat pompen en dat er meer bloed naar het brein wordt gestuurd. Het bloed is rijk aan zuurstof, wat ervoor zorgt dat de hersenen beter functioneren. Maar de onderzoekers vonden dat de wandelaars niet beter waren in redeneren, dit zou je echter wel verwachten gezien het bovenstaande. Meer zuurstof naar de hersenen kan dus niet de verhoogde creativiteit verklaren.

De clou ligt misschien wel in de prefrontale cortex. De prefrontale cortex is betrokken bij cognitieve functies zoals het nemen van beslissingen, plannen, werkgeheugen en nog veel meer. Tijdens het wandelen wordt de prefrontale cortex afgeleid, waardoor andere gebieden bij kunnen dragen aan het bewuste denken. Lopen kan er zo voor zorgen dat de prefrontale cortex het associatieve geheugen minder onderdrukt, waardoor herinneringen en ideeën makkelijker naar boven komen drijven. Dit is niet vergezocht, want juist wanneer wij slapen wordt de prefrontale cortex uitgeschakeld. En laat het nu net zijn dat de meest gekke en creatieve ideeën tijdens onze dromen verschijnen. Of deze hypothese klopt moet nog blijken uit toekomstig onderzoek. Wat al wel vast staat is dat lopen onze creativiteit vergroot. Dus als je even geen oplossing kan vinden voor een probleem, loop gewoon een blokje om, en wellicht kom je de oplossing onderweg tegen.