Mijn geheugen laat mij vaak in de steek. Een paar seconden nadat iemand zich introduceert is de naam al voorgoed uit mijn geheugen gewist. Helaas praten mensen niet zo vaak over zichzelf in de derde persoon. Misschien moet ik beter opletten, maar één ding is zeker: ik heb een niet al te best geheugen voor bepaalde zaken. Gelukkig zijn er tal van spellen die beweren mij van deze kwaal af te kunnen helpen, namelijk brain training games.

Brain training games helpen je geheugen te verbeteren, maken je slimmer en gaan cognitieve achteruitgang tegen. In 2013 was de brain training markt al goed voor 1 miljard euro. De makers van de spellen benadrukken dat hun producten ondersteund worden door de wetenschap. Zo heeft Lumosity een website met allerlei wetenschappelijk studies die laten zien dat hun spellen mensen slimmer maken, maar is dit daadwerkelijk wel zo?

Bij het Stanford Center on Longevity en Berlin Max Planck Institute for Human Development verzamelden vooraanstaande cognitieve psychologen en neurowetenschappers zich om een betrouwbare consensus te vormen over brain training games. De gevormde consensus was dat de claims van de makers vaak zwaar overdreven zijn en soms zelfs misleidend.

In de studies naar de spellen worden vaak statistische significante resultaten gevonden wat betreft de geoefende vaardigheden – de deelnemers worden beter in het spelen van het spel zelf. De makers van de spellen concluderen vervolgens dat er verbeteringen optreden in de algemene cognitieve vaardigheden. Deze grote sprong in de redenatie wordt echter helemaal niet ondersteund wetenschappelijke literatuur.

Elke nieuwe ervaring verandert ons brein op een bepaalde manier. Of het nu gaat om het leren van een nieuwe taal, of het spelen van spel; het brein past zich zo aan zodat we de nieuwe vaardigheid beter uit kunnen voeren. Dit betekent nog niet dat deze veranderingen in het brein onze cognitieve vaardigheden verbetert. Wanneer je een spel speelt wordt je na verloop van tijd beter in het spel. Je ontwikkelt een goede strategie, of je wordt simpelweg behendiger. Beter worden in het spel betekent nog niet dat er algemene verbeteringen in de cognitieve vaardigheden optreden. De geleerde vaardigheden zijn dus niet per se overdraagbaar naar andere domeinen.

Een recente meta analyse van 23 studies bevestigt deze hypothese. Monica Melby-Lervåg en Charles Hulme van de University of Oslo concluderen dat de spellen op korte termijn in de training specifieke verbeteringen teweegbrengen, maar geen brede verbeteringen in intelligentie, geheugen, aandacht en andere cognitieve vaardigheden bewerkstelligen. Deze claims worden helaas wel gemaakt door het gros van de ontwikkelaars van de brain games. De kleine, en vaak tijdelijke verbeteringen in specifieke taken worden door de makers van brain training games bestempeld als brede cognitieve vooruitgang.

Brain training gaat mij dus niet helpen met het onthouden van namen. Er zit dus niks anders op dan de volgende keer meer aandacht te besteden wanneer iemand zich voorstelt. Of ik kan natuurlijk vragen hoe je de naam spelt (en hopen dat de persoon niet Tom of Roos heet).

Hoe zit het met de Muse headband?

Muse is een focused attention meditatie-oefening die gebruik maakt van neurofeedback. De vraag is of door het gebruik van Muse je beter wordt in de oefening zelf of dat het achterliggende cognitieve processen vooruitgaan. Uit een reviewstudie van Slagter et al. (2011) blijkt dat door focused attention meditatie-oefening grote structurele en functionele veranderingen in het brein plaatsvinden en zodoende cognitieve verbeteringen teweegbrengen. Een studie naar neurofeedbacktraining en aandacht, laat zien dat er verandering in de witte en grijze stof plaatsvindt (Ghaziri et al. 2013). Deze veranderingen in het brein gaan gepaard met een verbetering in aandacht.

Met de Muse train je hoe je aandacht op een punt kan richten en afleidingen kunt negeren. In tegenstelling tot brain training games zijn deze vaardigheden wel breed toepasbaar. Want aandacht en concentratie gebruik je natuurlijk veel in het dagelijks leven.